- Yalova’nın kaplıcalarıyla tanınan ilçesi Termal, yüzyıllardır anlatılan inanç hikayeleri ve tarihi mirasıyla da dikkat çekiyor. Üç Azizeler’in hikayesi ile tahta kılıçlı derviş olarak anılan Bineva Baba’ya ilişkin araştırmalar, ilçenin kültürel zenginliğini yeniden gündeme taşıyor.
Termal’de bu mirasın araştırılması, korunması ve tanıtılmasıyla sağlık turizminin yanında inanç turizminin de geliştirilmesi hedefleniyor.
Haber / Zeynep TAŞTAN
Yalova’nın Termal ilçesinde sıcak su kaynaklarının çevresinde şekillenen geçmiş, farklı dönemlere ait inanç anlatılarını da barındırıyor. Antik dönemde Pythia adıyla bilinen kaplıcalar, Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerinden günümüze uzanan tarihiyle öne çıkarken, Üç Azizeler ve Bineva Baba anlatıları ilçenin kültürel hafızasında ayrı bir yer tutuyor. Bu mirasa ilişkin yürütülen çalışmalarla Termal’in tarihi ve manevi değerlerinin ziyaretçilere tanıtılması amaçlanıyor.
KAPLICALARIN ÇEVRESİNDE BAŞLAYAN ÜÇ KARDEŞİN HİKAYESİ
Üç Azizeler olarak bilinen Menodora, Metrodora ve Nymphodora’nın hikayesi, bugünkü Yalova’nın da içinde bulunduğu Bitinya bölgesine dayanıyor. Hristiyanlık geleneğinde aktarılan anlatıya göre üç kız kardeş, Hristiyanlığı kabul ettikten sonra Pythia hamamları yakınındaki tepelerden birine çekilerek ibadetle yaşamaya başladı. Kaplıcalara gelen hastaları iyileştirdiklerine inanılması, kardeşlerin çevrede tanınmasını sağladı. Ancak dönemin yönetimi, üç kardeşin inançlarından vazgeçmesini istedi. Anlatıya göre bu talebi reddeden kardeşler, Roma İmparatoru Galerius Maximianus döneminde öldürüldü. Mezarlarının bulunduğuna inanılan yer ise zamanla bir ziyaret alanına dönüştü. Dini anlatılarla günümüze ulaşan bu hikaye, Termal’in inanç mirasının önemli unsurları arasında gösteriliyor.
TAHTA KILIÇLI DERVİŞ: BİNEVA BABA
Termal’in kültürel hafızasında yer alan bir diğer isim ise Bineva Baba. Termal Kaymakamlığının “Kültürel Efsaneler” başlığı altında aktardığı anlatıda Bineva Baba, kaplıcalar çevresinde yaşayan, elinde tahta kılıç taşıyan yaşlı bir derviş olarak tasvir ediliyor. Çevresindekileri Müslüman olmaya çağırması ve tahta kılıcıyla karşısındakilere meydan okuması, bu menkıbenin temelini oluşturuyor. Bineva Baba’ya ilişkin çalışmalar, halk arasında aktarılan anlatıların yanı sıra yazılı kaynaklar ve saha araştırmaları üzerinden de yürütülüyor. Yalova İl Genel Meclisi Başkanı Hasan Soygüzel’in Eylül 2024’te kamuoyuna aktardığı bilgilere göre, tarihçi Muhsin Sevencan’ın gündeme taşıdığı konu üzerine Dr. Cihan Yalvar’ın da katılımıyla kaynak taraması yapıldı. Çobankale Kazı Başkanı Prof. Dr. Selçuk Seçkin ile Dr. Yalvar’ın yüzey araştırmalarında, kaynaklardaki tariflerle örtüştüğü değerlendirilen bir alan üzerinde duruldu.
MEZAR YERİ İÇİN TARİHİ TARİFLER İZLENİYOR
Araştırmalarda mezarın konumuna ilişkin tariflerin yanı sıra alandaki taşlar ve çınar ağacı da değerlendirmeye alındı. 2024 yılında yapılan açıklamada, ağacın yaşının belirlenmesi ve arazi bulgularının tarihi bilgilerle karşılaştırılması planı paylaşıldı. Mezar yerinin kesinleşmesinin ardından bir türbe ve anıt düzenlemesi yapılması hedefi de o dönemde gündeme getirildi. Son saha incelemesine ilişkin açıklamada ise söz konusu alan, “Bineva Baba’ya ait olduğu değerlendirilen mezar yeri” olarak tanımlandı. Böylece alanın kimliğine ilişkin araştırma ve değerlendirme sürecinin sürdüğü ifade edildi.
TARİHİ ALANLAR YERİNDE İNCELENDİ
Çalışmalar kapsamında Yalova İl Kültür ve Turizm Müdürü Ebubekir Fatih Bayram, Yalova Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Cihan Yalvar ve AK Parti Termal İlçe Başkanı Çağlar Erdinç’in katılımıyla saha incelemesi gerçekleştirildi. Sinema Kafe arkasındaki tarihi alan, Üç Azizeler’e ilişkin izler ve Bineva Baba’ya ait olduğu değerlendirilen mezar yeri ele alındı. Araştırma, koruma ve tanıtım çalışmalarının sürdürülmesiyle ilçenin turizm çeşitliliğinin artırılması ve yerel kalkınmanın desteklenmesi hedefleniyor.
