
96 YILLIK MİRAS
- Atatürk’ün talimatıyla 1930 yılında dikilen ve Yalova-Termal yolunda yeşil bir tünel oluşturan tarihi çınarlarda bakım ve rehabilitasyon çalışmalarında sona gelindiği bildirildi..
Faruk Tezcan, hastalıklara karşı ilaçlanan ağaçlarda bakımın etkilerinin birkaç yıl içinde görülmesinin beklendiğini aktardı. Köylülerin gönüllü emeğiyle büyütülen çınarların geçmişi ise 96 yıl öncesine uzanıyor..
Haber / Zeynep TAŞTAN
Yalova ile Termal arasındaki tarihi yolun iki yanında bulunan anıt çınarlar, bakım ve rehabilitasyon çalışmalarıyla yeniden gündemde. Gazeteci ve emekli öğretmen Faruk Tezcan, “Ne kadar çok çınar hastaymış” diyerek, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen çalışmalarda sona yaklaşıldığını belirtti. Tezcan’ın aktardığı bilgilere göre, hastalıkların tedavisi amacıyla çınarlarda ilaçlama yapıldı. Çalışmalar hakkında bilgi aldığı ilgililer, bakımın sonuçlarının birkaç yıl içinde görülebileceğini ve yolun yeniden yeşil tünel görünümüne kavuşmasının beklendiğini ifade etti.
1930 YILINDA ATATÜRK’ÜN TALİMATIYLA DİKİLDİ..
Çınarlı Hıyaban, Mustafa Kemal Atatürk’ün talimatıyla 1930 yılında yolun iki yanına dikilen çınarlarla oluşturuldu. Zamanla büyüyen ağaçların dalları yol üzerinde birleşerek güzergaha yeşil tünel görünümünü kazandırdı. Yalova İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü kayıtlarında, dikimlerin 1930 yılının Şubat ve Mart aylarında gerçekleştirildiği belirtiliyor. Teşvikiye ve Kocadere’den getirilen fidanlar, yolun iki tarafına onar metre aralıklarla yerleştirildi. Karşılıklı sıraların çapraz düzenlenmesi sayesinde güzergah boyunca her beş metrede bir ağaç bulunacak bir görünüm oluştu. Aynı kayıtlara göre Baltacı Çiftliği girişinden Termal’e kadar dikilen fidan sayısı 2 bin 250 idi. İskele’den başlayıp Gazipaşa Caddesi üzerinden kaplıca girişine ulaşan tarihi güzergahın uzunluğu ise 12 bin 350 metre olarak kayda geçti.
HER AİLE KENDİ BİREYLERİ İÇİN FİDAN DİKTİ
Faruk Tezcan’ın anlatımına göre, Atatürk’ün ağaçlandırma isteği üzerine Yalova merkez, Samanlı, Kadıköy ve Yenimahalle’de yaşayan vatandaşlar çalışmalara gönüllü olarak katıldı. Tezcan, Kadıköylü Sevinç Tavşan’ın anlatımına dayanarak, köyde yaşayanların kendi aile bireyleri için çınar fidanları diktiğini aktardı. Fidanların büyütülmesi için gereken su da vatandaşların emeğiyle taşındı. Samanlı köyünde “Radyo Memet” olarak tanınan ve bugün hayatta olmayan Mehmet Sanlı’nın o döneme ilişkin sözlerine de yer veren Tezcan, Sanlı’nın, “Fidanlar köylüler tarafından eşeklerle dereden taşınan sularla sulanarak büyütülmüştü” dediğini hatırlattı.
BARAJIN YAPIMIYLA GÜZERGAH DEĞİŞTİ
Çınarlı yolun bir bölümü, Gökçe Barajı’nın yapımı sırasında değişime uğradı. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün açıklamasına göre, tarihi güzergah üzerindeki çınarların bir kısmı baraj alanında ve yol dışında kaldı. Çınarlı yolun Yenimahalle yol kavşağında son bulmasının nedeni de bu değişiklik olarak aktarılıyor. Tezcan da, zaman içinde farklı nedenlerle kuruyan çınarların yerlerine yeni fidanlar dikilerek yolun ağaç varlığının devam ettirilmeye çalışıldığını belirtti.
1997 YILINDA ANIT AĞAÇ OLARAK TESCİLLENDİ
Yalova-Termal yolu üzerindeki çınarlar, İstanbul II Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurulunun 14 Mayıs 1997 tarih ve 4491 sayılı kararıyla “Korunması Gereken Anıt Ağaçlar” olarak tescil edildi. Böylece yol boyunca uzanan tarihi ağaçlar koruma altına alındı.
2022 YILINDA YENİMAHALLE’DE TESPİT ÇALIŞMASI YAPILDI
Tarihi çınarların sağlık durumuna ilişkin önceki yıllarda da incelemeler gerçekleştirildi. 12 Ocak 2022 tarihinde Termal Belediyesi, Yenimahalle köyü Termal Caddesi üzerinde bulunan çınarlarda bakım ve rehabilitasyon ihtiyacının belirlenmesi amacıyla çalışma başlattı. İncelemelerde ağaçlarda görülen hastalık ve diğer olumsuzlukların kaydedilerek ilgili kuruma bildirildiği, müdahale gerektiren durumlarda uzman değerlendirmesi doğrultusunda karar verileceği açıklandı.
2025 YILINDA BİLİMSEL RAPORLA BAKIM VE BUDAMA SÜRECİ
3 Ekim 2025’te kamuoyuna yansıyan çalışmalarda ise Yalova Belediyesi tarafından Çınarlı Hıyaban için kapsamlı bir bakım süreci başlatıldığı duyuruldu. Belediye, orman mühendisleri ve peyzaj mimarlarının görüşleriyle hazırlatılan bilimsel raporun Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne sunulduğunu bildirdi. Belediyenin açıklamasında, ilgili kurul ve bilirkişi incelemelerinin ardından hazırlanan rapor doğrultusunda, Orman İşletme Şefliği gözetiminde bakım ve budama yapıldığı belirtildi. Yaşlı ve risk oluşturan ağaçların sağlıklı gelişiminin desteklenmesi, ömrünü tamamlayanların ise kontrollü olarak kaldırılarak yerlerine yeniden çınar dikilmesi öngörüldü.
2026 YILINDA BUDAMA BİÇİMİ DE GÜNDEME GELDİ
Tarihi çınarlardaki uygulamalar, bu yıl budama biçimi üzerinden de tartışıldı. 8 Ekim 2026 tarihli haberde Faruk Tezcan’ın, Yalova-Termal yolundaki ağaçların yüksekten budanmasına ilişkin yetkililerden açıklama istediği aktarıldı. Tezcan, anıt ağaçlarda yapılan işlemlerin gerekçeleri konusunda kamuoyunun bilgilendirilmesini talep etti. Tezcan, aynı zamanda bakım ve rehabilitasyon çalışmalarının tamamlanma aşamasına geldiğini, ağaçların hastalıklara karşı tedavi edildiğini bildirdi.
YEŞİL TÜNELİN YENİDEN OLUŞMASI BEKLENİYOR
Tezcan’ın ilgililerden aktardığı değerlendirmeye göre, uygulanan bakımın çınarlar üzerindeki etkileri birkaç yıl içinde görülecek. Ağaçların gelişimiyle birlikte Yalova-Termal yolunun yeniden yoğun bir yeşil örtüye kavuşması bekleniyor.

