Doğaya adanmış bir ömrün muhteşem hikâyesini anlatmak elbette kolay değil. 20 Ocak, Hayrettin Karaca’nın ölüm yıldönümü…
Gücümün yettiğince merhum Hayrettin Karaca’yı yazmaya çalışayım.
Küçük bir çocuk ona “Erozyon Dede” diye sesleyince bir müddet hafızalarda bu güzel lakapla yaşadı. Sonra…
“Toprak Dede…” oldu.
Ve yayılarak kabul edilen “Doğa Bilgesi” sıfatı Hayrettin Karaca’ya çok yakıştı…
Dünyaca kabul gören “Çevre Gönüllüsü” unvanına layık görüldü…
Türkiye Erozyonla Mücadele, Ağaçlandırma ve Doğal Varlıkları Koruma…
Kısa adı, TEMA Vakfı’nı merhum Nihat Gökyiğit’le birlikte kurdu.
"Sürdürülebilir doğa" şuurunu oluşturan öncü kişiydi.
Doğayla adeta aşk yaşayan Hayrettin Karaca’nın söylemleri ise dikkat çekicidir:
"Sana can verenleri yaşatacaksın"…
“Yaşamak istiyor musun? O zaman sana yaşam verenleri yaşatacaksın”…
“Olanın olmayana, bilenin bilmeyene borcu var bu dünyada.”…
Sözde kalmayıp doğaya bağlılığını eylemlerle zirveye taşıdı.
Türkiye’nin ilk özel “Ağaç Evi’ni” Yalova’da kurdu…
1998 yılında Türkiye Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü’ne layık görüldü. Karaca’ya ödülünü 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel verdi. Hayrettin Karaca ayrıca Alternatif Nobel ödülüne layık görüldü, Birleşmiş Milletler (BM) tarafından da ‘Orman Kahramanı’ seçildi.
2012 yılında "Alternatif Nobel Ödülü" olarak da anılan The Right Livehood Onur Ödülü'nü aldı. Diğer aldığı ödülleri burada saymak mümkün değil…
Ormanı, yeşili ve doğayı sevmenin bilgilenme yoluyla anlam kazanacağını söylerken toprağa saygıyı okul ortamına taşımayı başardı. Bu sahadaki en önemli hamleyi gerçeğe dönüştürmüş oldu. Hayrettin Karaca, bakış açısını şöyle anlatıyor:
“Ben ne yapabilirim?” diyenlere şu cevabı veriyorum; bilgilenirsen, ilgilenirsin. İlgilenirsen de tepki gösterirsin!”
“Orman, yan yana gelmiş ağaçlar topluluğu değil: Florasıyla, faunasıyla bir ekosistemdir.”
Bir sohbette hayatının en güzel iki anısını paylaşıyor:
“Çok ödül aldım, ama en büyük ödülüm iki tanedir:
Bunlardan biri, 2500 metre yükseklikte bir dağda, bir çocuğun beni gösterip, arkadaşlarına, ‘Koşun koşun erozyon dede gelmiş.’ demesidir.
Diğeri ise bir kula nasip olmuş en büyük ödüldür, daha büyük ödül olacağına inanmıyorum, bu ödül Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmamdır. Her ödülün kişiye verdiği bir sorumluluk vardır. Ben bu sorumluluk altında yaşıyorum, zaten beni çağıran da budur.”
Hayrettin Karaca, sadece doğaya dokunmamış, akıllarda kalacak, gönüllerde yer tutacak vecize gibi sözlerle içimizde ve zihnimizde yaşamayı hak etmiş mümtaz kişilerden biridir.
“Param var ama tüketmeye hakkım yok”…
“Al, tüket ve yok et”…
"Her şeyi ithal edebilirsin, toprağı ithal edemezsin"…
"Tarım alanlarını yok ediyoruz, kendi kendimizi öldürüyoruz "…
Çocuklara ve gençlere sesleniyor:
"Çocuklarım, yurdunuzu, doğayı, insanları ve cumhuriyeti, annenizi, babanızı, kardeşlerinizi sevdiğiniz gibi sevin!"
“Bu ülkeye olan borcumuzu ödemek için bu ülkenin topraklarına sahip çıkın.”
“Ben size Hayrettin Karaca olun, demiyorum.
Ondan bir tane var.
Ama TEMA gönüllüsü olabilirsiniz. LÖSEV'e, Kızılay'a destek verebilirsiniz.
Dokunduğunuz her yere değer katabilirsiniz.”
Evet, bir başımıza Toprak Dede olamayız belki… El ele vererek bir ideali geleceğe aktarabiliriz. Nihayetinde Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olarak duyacağımız gururla hayatımızın en anlamlı ödülüne hep birlikte layık olabiliriz.
Ve Hayrettin Karaca en güzel veda cümlesiyle sesleniyor:
“Artık benim yapacaklarım bu kadar. Sıra sizde…”
Tüm çabaları geleceğe taşıyan cümle…
“Sıra sizde…”
Bu seslenişe gençliğimizle birlikte cevabımız şöyle olsun:
“Sıra bizde…”
