Çin'de an itibariyle 30’dan fazla nükleer santral inşa halinde! Bu sadece nükleer santral; bir sürü kömür santralini ve diğer şeyleri de üstüne ekleyin... Birkaç yıldır krizde olan ülkenin çıkabilmek için yaptığı muazzam bir hamle! Zaten yapay zeka yarışı hali hazırda sadece muazzam miktarda enerji değil, muazzam miktarlarda su da tüketiyor ve bunun fazlası için de daha fazla enerji lazım! Hindistan ise geriden geliyor ama ekonomik büyüme modeli ihracata değil iç tüketime dayalı olduğu için dış etkilere daha dirençli; ayrıca bir de bir işaretle bilhassa muazzam seviyelerde teknoloji, ama aynı zamanda bir ihtimalle hatrı sayılır miktarda da sermaye getirme potansiyeli olan bir diaspora faktörüne sahip! Müslümanlardan yüzyıllarca korktular; Doğu Asyalılardan da en azından 150 yıldır korkuyorlar; ama sonuç?
Bilgisayar ve Yapay Zeka teknolojileri ilerledikçe en vasıfsız insanın dahi sofistike işlere sahip olabilmesi; yahut kilometrelerce uzaktan çalışılan işlerin bilgisayar oyunu oynama seviyesinde ciddiyetsizlikle dahi başarıyla halledilebileceği noktalara varması mümkün olabilir! Bilgisayar ve Yapay Zeka dediğimiz şeyler ise muazzam miktarlarda enerji tüketiyor! Ama bioyazıcılardan çıkan wetwarelar ise bu anlamda sadece bir insan vücudu kadar enerji tüketiyor! Ayrıca bazı ülkelerin şimdiden insanlı genetik mühendislik deneyleri yaptığını biliyoruz! Anlaşılan çok farklı bir çağa doğru gidiyoruz!
Bildiğimiz tarihte yalnızca Çin ve Hindistan, medeniyet döngülerini tekrardan başlatabilmişti; bunun sebebi ise yalnızca bu iki havzanın buna gereken asgari nüfusa sahip olmasıydı! Ama şu anda hiçbir şey yoksa dahi Amerika ve Afro-Avrasya kıtaları arasında takaslar sonucu karşı kıyılara getirilen bir dünya yabancı ürün başka coğrafyaların da nüfusunu katladı! Sadece Patates dahi Avrupa nufusunu katladı; Mısır ve Cassava ise Bantuların temel ürünü olan Darıdan çok daha bereketli ürün veriyor! Medeniyetlerin yıkılıp tekrar kurulduğu Orta Amerika ve And Dağları havzalarında ise Demir teknolojisi dahi Kolomb seferleri ile varabilmiş bir şey! Ayrıca belki daha bile önemli birşey; Ulaşım ve İletişim artık muazzam hızlara ulaşmış durumda! Bir kaos olmazsa da bu hızlar bütün insanlığı birbirine çok ama çok yaklaştıracak! Yaklaştırıyor da!
Avrupa'nın şansı daha 15. Yüzyılda başlamıştı; 19. Yüzyılda ise zirveye çıktı! Ama artık bitti! Kuzey Sentinel adasının iletişim kurmayı reddeden hırçın yerlileri, onları Hristiyan yapmaya çalışan bir maceracı misyoneri öldürmüştü! Artık böylesine halklardan hemen hemen hiç kalmadı! Ama sadece birkaç yüzyıl önce dünyanın birçok yeri bu adadan farksızdı! Ayrıca 16. Yüzyılda Afro-Avrasya mikropları, 19. Yüzyılda da Asya'nın bütün güçlerinin aynı anda zayıf olması sayesinde oluşan Kusursuz Fırtına aslında Avrupa medeniyetinin sözde üstünlüğünün komik bir şekilde tamamen tesadüfi olan kaynaklarıydı! Kendileri dahi demiyor mu 'Avrupalılar Asya'ya hoca olarak gittiler talebe olarak döndüler' diye...
1929 krizinin en kötü anlarında Al Capone'un işlettiği aşevinde oturan biri ile röportaj yapabilseydik mesela, veya 1941-1942 yılları esnasında cephenin aşırı civcivli ve dehşetli olduğu bir yerde bir er ile muhabbet edebilseydik, bu saydığım kişilere de 1945 yılından günümüze kadar olanı biteni anlatsaydık; ne düşünürlerdi acaba? Bize ne derdi? Ne öğütlerdi? Bugün beğenmediğimiz ve küçük gördüğümüz Bangladeş, 17. Yüzyılda dünyanın en zengin ülkesiydi; 50 veya 100 sene sonra dünyanın hepsini büyük farkla geçip dünyanın geri kalanına sadaka dağıtmaya başlarsa sakın şaşırmayın! 1853 yılında Japonya'yı açılmaya zorlayanlar da kısa sürede ayağa kalkıp rakip olacak bir devi uyandırdığını anlayamamıştı! Dünya Avrupa merkezli değil! Yüzyıllar geçtikçe merkezi değişebilir ama Avrupa üstün değil yalnızca şanslıydı!
Topladık çıkardık çarptık böldük! 'Öngörülemeyen Sonuçlar' adını verdiğimiz fizik kanunu gene günün kahramanı olursa sakın şaşırmayın!
Siz gene de çabalamaktan vazgeçmeyin! Bir laf vardır ya 'Kader gayrete aşıktır' diye... Ama elinizden gelenin ötesini de umursamayın; süreçten mesulüz, sonuçtan değil...!
