Yukarı Çık

YALOVA’YI ANLATMAK KOLAY OLSA…

28 Haziran 2020 Pazar 13:34:39
3134 kez okundu.

 

Yalova’yı anlatmak için sadece ele geçen bir belgeye bakmak yeterli değildir.

Coğrafi konumunu, kültürel değerlerini geçmiş tarihi bilgilerini, etnik yapısını ve geleneklerini iyi bilmek lazım.

Köylerinin eski-yeni isimlerini, var olup şimdi terkedilmiş köy ya da mezralarının adlarını tespit etmek de çok önemlidir.

Çoğu zaman Yalova’nın geçmişi hakkında veri toplamak için Osmanlı arşiv belgelerine müracaat ederiz. Önce kataloglara bakarız. Aradığımız konuyla alakalı bilgi varsa kataloglardaki fon numarasından hareketle belgeye ulaşmaya çalışırız.

Lakin unutmamak lazım ki katalogları hazırlayan görevliler Yalova’ya belki de hayatlarında hiç gelmemiştir. Ve Yalova hakkında herhangi bir bilgiye sahip değildir.

Bu yüzden yer adlarını çoğu zaman yanlış yazarlar.

Mesela bir belge kataloğunda Yalova’nın “Nacek” köyündeki diye başlayan bir anlatıma rastladım. Belgenin kendisine ulaştım.

Yalova’nın “Nacek” değil “Gacık” köyü imiş.

Yine “Boşdere” diye bir yer ismi kataloglarda görünce ona da baktım.

“Boşdere” değil  “Kocadere” olduğunu gördüm.

Bir ara Prof. Dr. JustinMcCarthy’nin bölgemizi de ilgilendiren “Ölüm ve Sürgün” adlı eserinin Türkçe’ye çevirisini okudum. Yazarın dip not çevirilerinde yer adlarında birçok hataya rastladım.

Çevirmen dip notunda diyor ki “Yazar, Yalova’da Arnavutköy diye bir yerleşimden bahsediyor. Yalova’da Arnavutköy diye bir yerleşim bulunmuyor. Burası olsa olsa başka bir şehre aittir.”

Hâlbuki Yalova’da 1921 tarihine kadar Arnavutköy var. Esenköy’ü geçince bugünkü adı Nushetiye Çiftliği olarak anılan yer Arnavutköy’dür.

Yine aynı eserde Huriköy diye bir yerleşim adı anlatılır. Aslında Burası Koruköy’dür.

Böyle buna benzer onlarca mesele anlatabilirim.

Prof. Ömer Lütfi Barkan bir eserinde Yalova ile ilgili bir Osmanlıca metnin çevirisinde 55 numaralı “Proliçe” köyünden bahseder.

Belgenin Osmanlıca yazılışına baktım.

Aynı kelimeyi “Proliçe” değil “Peru Ilıca” (Perili Kaplıcalar) şeklinde okudum.

Bu yüzden bir belgeyi görür görmez hemen üstüne atlayıp hataya düşmemek lazım.

Mesela yine Aya Kiryaki, Piyadeli ya da Bayatlı, Hamidabat ya da Güllük, Çengiler, Çağşak, Katırlı gibi eski yerleşim isimleri de Yalova’ya aittir.

Yalakdere yerleşimi çoğu zaman Yalakabad ismiyle karıştırılmış ve Yalova ile Altınova bölgesi belgeleri anlaşılamaz hale gelmiştir.

Çünkü Yalakdere ismi ilk dönemlerde Yalakabad olarak da zikredilmiştir.

Mesela Koyunhisar Savaşı sırf Altınova’da Çobankale’nin güneyinde bulunan Koyun Hisar yüzünden Altınova bölgesine taşınmıştır.

Osmanlı Akıncılarının ilk İznik kuşatmasında Gazi Abdurrahman komutasında Hersek bölgesinde Bizans kuvvetlerine ilk baskını verdiği o dönemi anlatan her tarihçide ortak bilgidir.

İkinci İznik kuşatmasında bu kez Şehzade Süleyman komutasında seçkin birlikler yine Hersek bölgesinde Bizans kuvvetlerine baskın düzenledi.

Koyunhisar SavaşıBursa, Erdenos, Bedenos, Kastel ve Kite tekfurluklarıyla yapılmıştır.

İznik kuşatıldığında Altınova sınırlarındaki Koyunhisarı denen yerde Bizans askerlerine baskın yapıldığı doğrudur. Asıl şimdi bu hisarın nerede olduğunu tespit etmek önemlidir. Tüm olayların çözümü buna bağlıdır.

Son olarak…

Yalova Belediyesi’nin kuruluş tarihi…

1927 olarak işlenmiş.

O kadar araştırdım 1927 yılı Yalova için önemli bir olaya şahit olmamış.

Ne olmuş 1927 yılında da Yalova belediyesi kurulmuş?

Hâlbuki Yalova, Karamürsel kazasına bağlı nahiye iken Osmanlı devletinde başlayan belediyecilik yapılanmasıyla belediye başkanlığı atamasına kavuşmuştur.

Hasan Efendi isminde biri belediye başkanı olarak atanmıştır.

1900 yılının ikinci yarısında Yalova kaza statüsüne kavuşmuş, soruşturma sonucunda görevden alınan Hasan Efendi’nin yerine 1901 yılında Rıfat Efendi belediye başkanı olarak atanmıştır. Sonrasında Hasan Efendi tekrar görevine iade edilmiştir.

Cumhuriyet kurulduğunda da Yalova’da belediye başkanı var.

Atatürk 1929 yılında Yalova’ya gelmiştir.

O zaman 1927 yılında ne olmuştur?

Bu tarihi ortaya atan ya da fikir babalığı yapan kimse makul bir açıklamayla kamuoyunu aydınlatmalıdır.

Yalova’yı anlatmak kolay değil.

Dikkatli ve özenli olmak gerekir.

Bir belge üzerinden kesin kanaat ortaya koymadan benzer başka belgelere de göz atmak gerekir.

Her zaman derim.

Yalova, küçük bir ildir. Lakin uzun ve köklü bir tarihi geçmişe sahiptir.

Liyakatli ellerde büyümesi temennisiyle…

 

 

 

 

 

 

Haber Sitemizdeki yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır. İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılamaz.


Haber Portalı