Yukarı Çık

BAŞ SAĞLIĞI, ÇAY VE KOCA KARI İLAÇLARI…

10 Şubat 2020 Pazartesi 14:20:17
1712 kez okundu.

                                              

Cenazelerde “başın sağ olsun” deyimini çoğumuz kullanıyoruz. Çocukluğumuzdan beri duyduğumuz için, rahatça kullanıyoruz ama deyimde bir gariplik de hissediliyor. Yani hani, “ölen öldü ama hiç olmazsa sen sağsın” demek gibi mi, yoksa “ailenin başındaki kişinin hâlâ sağ olması ile teselli bul” gibi mi, anlamı çok net olmayan bir söz.

                Biraz araştırınca, baş kelimesinin aslında yara anlamında kullanıldığı; sağ olsun deyiminin de aslında sağalsın yani iyileşsin anlamında kullanıldığı anlaşılıyor. Yani, “bu ölüm sende bir yara açtı, bu yaranın biran önce iyileşmesini dilerim” demeye çalışıyoruz aslında.  Başın sağ olsun deyimi, kullanılan ifadelerdeki bozulmaya ve belki de yetersizliğe iyi bir örnek…

                                                                              ***

Her gün mutlaka içtiğimiz ve geleneksel içeceğimiz olan çaya, Ruslar’da çay diyorlarmış. İranlılar cay, Araplar ve Hindistanlılar şay, Doğu Afrikalılar çaidiyorlarmış.

                Bir de ti diyenler var: İngilizler tea, Fransızlar the, İspanyollar te, Almanlar tee, Hollandalılar thee, Endonezyalılar teh diyorlarmış. Yani çayın dünyada iki ayrı adı var. Her ülke apayrı bir isim verse belki çok garipsenmeyecek ama sadece iki farklı kelime kullanılıyor olması ilginç.

                Bunun nedeni şöyle açıklanıyor: Çay dünyaya Çin’den yayılmış. Mandarin dilinde çay’aça deniyormuş. Ama güney sahillerindeki Min Çincesinde bu kelime ti diye telaffuz ediliyormuş. Bize, Rusya’ya, Hindistan’a, İran’a ve Arabistan’a çay Çin’den kara yoluyla geldiği için ça adı ile gelmiş. Ama İngiltere’ye, Fransa’ya, İspanya’ya, Almanya’ya, Hollanda’ya ve Endonezya’ya deniz yoluyla geldiği için Çin sahilindeki ismi olan ti ismiyle gelmiş…

                                                                              ***

                Koca karı ilaçlarını çok önemsiyorum. Modern tıbbın önemini ve önemli şeyler yaptığını görmezden gelmiyorum. Ancak pek çok hastalığa bugün itibariyle modern tıbbın çare olamadığını da görüyoruz. Evet tıp ilerliyor ama ilerlerken bazı dehlizlerde kaybolmuş gibi bir görüntü de veriyor. Koca karı ilaçları ise önemli bir alternatif ama bugün ciddi bir sahipten yoksun. Bu alanda iddia sahibi olanların bir çoğunun konu hakkında yeterli bir hakimiyeti olmadığını düşünüyorum. Bu da bizi tekrar modern tıbba mecbur bırakıyor.

                Koca karı tabirinin aslında Koca Karia olduğunu iddia edenler var. Hikaye şöyle: “MÖ 5’nci yüzyılda Knidos kralının kızını yörenin en zehirli yılanı sokmuştu. Kralın en küçük kızı. Yüzü morarmış, ateşi yükselmiş, titriyordu. Hemen hekimlere gösterildi. Hekimler genç kızın akşama kadar can vereceğini söylüyordu. Kral kızının başında, Knidoslular da tapınaklarda dualar ediyordu. O anda bir haber getirdiler. “Kralım dışarıda bir balıkçı var, kızınızı kurtarabileceğini söylüyor.” Kral, “hemen alın içeri” dedi.Simi’den gelen bir balıkçıydı. Boynundaki meşin keseden tahta bir kutu çıkardı, içindeki merhemi genç kızın tüm bedenine sürdü. “Üzülmeyin kralım” dedi, “kızınız ölmeyecek, şişlikleri yarın inecek, ertesi gün de ayağa kalkacak.” Simili balıkçı bu merhemi kendisi gibi balıkçı olan dedesinden öğrenmişti. Yörenin endemik otlarıyla yosun karışımı bir merhemdi. Ertesi gün balıkçının dediği oldu. Genç kızın şişlikleri indi, ateşi düştü. Bir sonraki gün ise tamamen iyileşti, ayağa kalktı. Kızıyla birlikte Knidos kralı da hayata dönmüştü. Hemen talimat verdi. “Bu topraklardaki dağları, taşları, ormanları tarayın. Tüm çicekleri, otları, bitkileri araştırın. Denizlerdeki yosunları inceleyin. İlaçlar yapın, insanları kurtarın. Krallığım bu konuda size her türlü desteği verecek. ” Derler ki, tıbbın babası Hipokrat işte bu adımlardan yola çıktı.Derler ki, tarihin ilk bilimsel farmakoloji merkezinin Anadolu’da kurulmasınınnedeni işte bu Simi’li balıkçıdır. Yüzlerce yıl Karia İmparatorluğu’ nun topraklarıydı, bu şifa dolu topraklar. Karialılar şifalı otlardan yüzlerce ilaç yapıp, binlerce hasta iyileştirdiler. İşte bu yüzden “Koca Karia İlacı” sözü yüz yıllardır Anadolu’da “Koca Karı İlacı” diye kullanılır.”

                Konu hakkında yazılanlar böyle ancak bu anlatımı özenti bulanlar da var. Birşeylerin başlangıcını milattan önceki Anadolu halkına dayandırmanın, konuya hava katmak amacıyla yapıldığını söylüyor bu gruptakiler. Ve diyorlar ki, “buradaki koca karı bildiğin Türkmen “gocugarı”sıdır”. Bence de koca karı deyimiyle asıl olarak ninelerimiz anlatılıyor ama Koca Karia’nın da tümden yakıştırma olduğunu sanmıyorum. Bugünkü bizi oluşturan parçaların içinde Türkmen koca karılarının payı olduğu gibi Karyalıların da payı var…

                                                              

               

Haber Sitemizdeki yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır. İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılamaz.


Haber Portalı